uitleg neurofeedback

Neurofeedback. Wat is het, kosten, ervaringen & voordelen

In Mind, Persoonlijke experimenten by PeterLeave a Comment

Neurofeedback. Wat is neurofeedback? Wat zijn mijn ervaringen? Wat zijn de kosten? Hoe werkt een therapie, wat zijn de voor- en nadelen?

Wat is neurofeedback?

Neurofeedback, wat is dat? Wat is de definitie? Ik had er wel eens van gehoord, maar eigenlijk wist ik niet wat het was. Wel had ik een beeld in mijn hoofd van mensen die met allerlei elektroden op hun hoofd zitten. Door Neurobics in Groningen werd ik uitgenodigd om een keer een neurofeedback training te volgen [link onderin]. 

De definitie van neurofeedback is dat het een behandelmethode voor de hersenen is die gebruik maakt van hersengolven. Na voldoende trainingen ben je in staat om zelf de juiste hersengolven te produceren. 

Ik maakte ook een video van mijn ervaringen. Bekijk de video hieronder:

Video over neurofeedback

Wat zijn hersengolven?

Je hersenen geven kleine elektronische signalen af. De hele dag door. In de cellen wordt continu spanning opgebouwd en weer losgelaten. De cellen gebruiken dit onder meer om met elkaar te communiceren. De snelheid waarin deze spanning wordt opgebouwd en losgelaten kun je meten. De indicator die hiervoor wordt gebruikt is: het aantal veranderingen per seconde. Dit is de frequentie, oftewel: het aantal trillingen per seconde. Hiervoor wordt de meeteenheid Hertz (Hz) gebruikt.

De officiële benaming hiervoor is Elektro-encefalografie. Met de elektroden op je hoofd wordt namelijk het elektrisch potentiaalverschil gemeten. Dit beeld of resultaat wordt aangeduid met het elektro-encefalogram (EEG). Je kan thuis ook een simpele EEG scan doen; zo gebruik ik de Muse Headband om mijn hersengolven te meten als ik mediteer [link onderin].

Type hersengolven

De mate van activiteit van je hersencellen kun je vervolgens meten met deze frequenties. Het hele spectrum van frequenties die je hersenen kunnen produceren zijn opgedeeld in een aantal categorieën.

Dit zijn:

  • 1 – 4 Hz: Delta, dit wordt vooral gemeten in diepe slaap;
  • 4 – 8 Hz: Theta, dit komt vooral voor in diepe meditatie of oppervlakkige slaap;
  • 8 – 12 Hz: Alpha, dit staat voor ‘ontspannen alertheid’;
  • 12 – 16 Hz: SMR (sensorimotorisch ritme), dit komt vaak voor als je rustig bent;
  • 16 – 30 Hz: Beta, dit treedt op bij intense gedachten en concentratie; 
  • 30 – 80 Hz: Gamma, dit treedt op bij het oplossen van problemen of angst.

Oorspronkelijk hoorde SMR bij de Beta categorie, maar later is dit opgedeeld. Een andere term voor SMR is ook wel Beta-1. 

Hoe werkt neurofeedback

Wat is dan de werking van neurofeedback? Het doel van een training of therapie is om je hersenactiviteit trainen naar een bepaald patroon van hersengolven. De basis hiervoor is een set aan gegevens van vergelijkbare personen met jou, qua geslacht en leeftijd.

In mijn geval werden tijdens een nulmeting mijn hersengolven gemeten. In een computerprogramma vergelijkt de therapeut dit met een ‘benchmark’ set. Vervolgens kan hij dan programmeren hoe ik getraind moet worden om dit optimale profiel qua hersengolven te bereiken.

De methode hiervoor is ‘operante conditionering’. Dit is een methode waarbij gedrag wordt beïnvloed door beloning en straf. Dit klinkt pijnlijk, maar met neurofeedback merk je hier niets van. In mijn geval keek ik een film en werden mijn hersenen onbewust getraind: het beeld van een film werd groter en ik hoorde een geluidje als mijn hersenen de juiste golven produceerden.

Neurofeedback uitleg

Waarom zou je neurofeedback therapie of training willen volgen? Er worden diverse claims gemaakt, die wetenschappelijk niet allemaal even goed onderbouwd worden. In ieder geval worden deze therapieën succesvol toegepast bij mensen die epilepsie, migraine, whiplash, dyslexie, depressie, ADHD of een burn-out hebben. 

“Van epilepsie tot migraine, dyslexie, depressie, ADHD en een burn-out”Toepassingen

Maar ook als je niets mankeert, dan kan je profijt hebben van een training. Zo zijn er claims dat neurofeedback het geheugen, het concentratievermogen en de slaapkwaliteit verbeterd.

In Skepter is Dirk Koppenaal kritisch over de wetenschappelijke onderzoeken die zijn gedaan [link onderin]. Volgens hem zijn bijvoorbeeld de onderzoekers bevooroordeeld, zijn de onderzoeksgroepen vaak te klein, zijn er amper vervolgonderzoeken gedaan en zijn de behandelingen niet goed met elkaar te vergelijken.

Voorbeeld van sessie (foto van Psychology Today)

Kosten neurofeedback

Wat zijn de kosten van neurofeedback? Zelf heb ik een sessie gedaan bij een centrum in Groningen. De huidige tarieven (2017) zijn daar 90 euro voor de nulmeting (de 19 kanaals QEEG meting) en 75 euro voor een individuele sessie.

In de therapieruimte zijn er meerdere plekken om de sessie te ondergaan. Daarom kost een sessie met een ander persoon in de ruimte 50 euro en met twee andere personen 45 euro per persoon.

In sommige gevallen wordt neurofeedback vergoed door de zorgverzekeraar. Dit zit meestal niet in de basisverzekering, maar wel in bepaalde aanvullende verzekeringen. Vervolgens geldt dit ook pas als je een sessie volgt in het kader van een ziektebeeld zoals ADHD of depressie. Als je het zeker wil weten, dan kun jij je hierover laten informeren bij de therapeut of bij de beroepsvereniging NFG [link onderin].

Ervaringen neurofeedback

Wat zijn mijn ervaringen met neurofeedback? Na de nulmeting mocht ik direct door naar een sessie. Tot mijn verrassing vroeg Roland van Neurobics aan me welke film ik leuk vond. Hij had een lijst met films waar ik uit kon kiezen, van redelijk recent tot klassiekers.

Ik koos voor ‘Raiders of the Lost Arc’. Een film uit de Indiana Jones reeks uit 1981. De film krijgt op IMDB overigens nog steeds een waardering van 8,5, dus het was geen slechte keuze van mij. 

Daarna legde Roland mij uit hoe de sessie werkt. Hij deed dit terwijl ik een soort muts op kreeg met elektrodes. Om te zorgen dat de elektrodes mijn hersengolven goed konden meten, smeerde hij een soort van gel op bepaalde delen van mijn hoofd. Een aantal van deze meetpunten zaten ook onder mijn hoofdhaar. ‘s Avonds heb ik mijn haar goed moeten wassen met shampoo, omdat de gel best wel even blijft zitten.

Therapie neurofeedback

Hierna checkte hij of de signalen van alle elektrodes allemaal goed door kwamen. Vervolgens zette hij de video aan. Wat ik er bijzonder aan vond is dat ik zelf geen bewuste acties hoef te ondernemen. Het was trainen zonder dat ik me er bewust van was. Het beeld werd af en toe groter (dat betekent dat ik op de juiste frequentie zat) en zo nu en dan hoorde ik een aantal piepjes (dat betekent ook dat ik op de juiste frequentie zat). 

Ik probeerde hier bewust op in te grijpen, door me heel erg te concentreren of door dat juist los te laten. Dat werkte allebei niet. De training met behulp van de beelden en de piepjes gebeurde zonder ik me daar bewust van was. Na een tijdje accepteerde ik het: ik ging gewoon lekker naar de film kijken.

Achteraf voelde ik trouwens wel dat ik mijn hersenen had ingespannen. Het was een ander gevoel dan een film kijken op een zaterdagavond op de bank. Ik had ook het idee dat ik helderder kon denken en me scherper voelde, maar dit kan ook een placebo effect zijn. Roland raadt ook aan om meerdere sessies te doen om een blijvend effect te krijgen (en te merken).

Tijdens de training mocht ik naar een film kijken


Voordelen

Wat zijn de voordelen van neurofeedback? Het kost weinig moeite (1), er zijn patiënten die er baat bij hebben (2) en je kan er beter door presteren (3). 

#1 Weinig moeite. Voor mij was de training gewoon het kijken van een film. Wel in een ongebruikelijke setting, namelijk met sensoren op mijn hoofd, piepjes in mijn oor en een beeld dat van omvang verandert.

Er zijn ook andere vormen van neurofeedback, bijvoorbeeld door het spelen van computerspellen met je hersengolven of het besturen van speelgoed. In al die gevallen lijkt het redelijk onschuldig, makkelijk en leuk om je hersenfrequentie te trainen.

#2 Het kan aandoeningen oplossen. Er zijn veel verhalen en individuele anekdotes van patiënten die zelf aangeven dat zij baat hebben bij neurofeedback trainingen. Wellicht is er sprake van een placebo effect, maar dan nog steeds. Als iemand met een serie van therapieën wordt geholpen met een depressie of dat epilepsie enigszins onder controle komt, dan is het toch een goed instrument?

Psycholoog en onderzoeker Martijn Arns is oprichter en eigenaar van het onafhankelijk onderzoekinstituut Brainclinics. Volgens hem is er bij twee specifieke indicaties voldoende wetenschappelijke bewijs dat de behandeling effect heeft: ADHD en epilepsie.

#3 Kan beter presteren. De Amerikaanse biohacker Dave Asprey volg ik graag. Hij is een van de redenen dat ik ooit ben begonnen met biohacking. Dave Asprey zweert bij neurofeedback als één van de middelen om bovenmatig te presteren. Het zorgt volgens hem voor meer focus, meer concentratie en meer productiviteit.

kosten neurofeedback

Tijdens een sessie

Nadelen

Wat zijn de nadelen van neurofeedback? Het is onduidelijk wat het betekent (1), je moet vertrouwen op je therapeut (2), de norm is niet altijd duidelijk (3) en het moet geen excuus zijn om andere dingen niet te doen (4).

#1 Onduidelijk wat het betekent. Met neurofeedback meet je de frequentie van je hersengolven. Het probleem is dat de medische wetenschap en de neurowetenschappen amper weten hoe onze hersenen en hersengebieden überhaupt werken. Hoe kun je dan afgaan op deze indicator, als je niet weet waar die precies voor staat?

#2 Vertrouwen op therapeut. De neurofeedback trainer of therapeut verricht de nulmeting en stelt vervolgens ook het programma in voor de trainingen. Je moet als cliënt je therapeut vertrouwen dat hij of zij dit programma op de juiste manier instelt. Vraag daarom goed door voordat je een sessie doet en kijk of het bedrijf is aangesloten bij de beroepsvereniging. 

#3 De norm is niet altijd duidelijk. In de nulmeting vergeleek Roland het beeld van mijn hersengolven met een database. Alleen is niet altijd duidelijk hoe deze database is opgebouwd. Wat als ik nu specifiek mijn focus wil trainen, dan wil ik dat de norm daarop is ingesteld. 

Wellicht dat wanneer er meer onderzoek beschikbaar komt naar deze technologie, dat de trainingen beter geïndividualiseerd kunnen worden en nog beter kunnen worden afgestemd op het neurologisch profiel en de wensen van de cliënten. 

#4 Het moet geen excuus zijn om andere dingen niet te doen. In mijn visie is het belangrijk om andere leefstijl factoren op orde te hebben, zoals goed slapen, goed eten en voldoende bewegen. Daarbovenop kun je andere dingen doen, zoals het trainen van je hersengolven.

Ter illustratie een foto van een CrossFit training.


Conclusie

Wat is mijn conclusie over neurofeedback? Ik ben overwegend positief, maar mijn ervaringen zijn beperkt. Met Roland heb ik wel afgesproken dat ik nog een keer een week lang bij hem langs kan komen om elke dag één of meerdere sessies te doen. Dan wil ik ook vooraf, halverwege en na afloop testen of mijn concentratie, focus en geheugen is verbeterd.

Verder heb ik ervaring met thuis EEG, in de vorm van de Muse Headband. Daar merkte ik wel de effecten van: het trainen met deze hoofdband zorgt ervoor dat mijn meditatiesessies effectiever zijn. Overigens is het niet zo dat ik elke dag hiermee mediteer, maar ik gebruik het af en toe om mijn meditatiesessie weer even te kalibreren. 

Tot slot is volgens mij goed om je bewust te zijn van de onduidelijkheden die er zijn over de wetenschappelijke onderbouwing van neurofeedback en op zoek te gaan naar een goede therapeut. Veel mensen merken het effect, dus als je er budget voor hebt én het sluit aan bij je wensen (om van een bepaalde aandoening af te komen of om beter te presteren), dan zou ik het zeker een keer proberen. 


Leeslijst

Eerder schreef ik deze artikelen over dit onderwerp:

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt:

Hoe denk jij hierover? Laat een reactie achter!

Leave a Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.