gezondheid sauna

Waarom is een sauna gezond voor je?

In Gezondheid, Persoonlijke experimenten by Peter2 Comments

Is het goed voor je gezondheid om regelmatig naar de sauna te gaan? Hoe vaak moet je dan naar de sauna gaan? Hoe lang moet je in de sauna zitten? Helpt de sauna als je wil afvallen? Wat zijn de 6 redenen waarom een bezoek aan de sauna gezond voor je is? 

Gezondheid en sauna (6x)

Is een sauna gezond voor je? Waarschijnlijk wel. Dit zijn de redenen waarom het gezond is om regelmatig een sauna te nemen.

  1. Goed voor je hart
  2. Immuunsysteem stimuleren
  3. Hersenen beschermen en herstellen
  4. Tegen veroudering
  5. Sociaal contact
  6. Conditie 

De gezondheidsvoordelen van de sauna staan verderop uitgewerkt. Hieronder staat een interview met Rhonda Patrick. Van haar hoorde ik voor de eerste keer de voordelen van het nemen van een sauna.

Mijn interview met Rhonda Patrick van FoundMyFitness.com [link onderin] over de gezondheidsvoordelen van het nemen van een sauna.

Mijn eerste sauna bezoek

Nummer 5, sociaal contact, is ook de reden waarom ik ooit begon met sauna. Vroeger ging ik met mijn ouders nooit naar de sauna. In mijn studententijd heb ik intensief geroeid. Eén van de tradities bij de vereniging is het jaarlijkse gala. Het gala is ’s avonds, maar vaak ga je overdag met je ploeg en soms met je dates ook wat doen. 

Wij gingen met de ploeg naar de sauna in Eelde Peize. Vanaf Groningen, waar we studeerden en roeiden, is dat een klein stukje met de auto. Maarten was de enige van de roeiploeg die al vaker in de sauna was geweest. De rest, waaronder ik, keken onze ogen uit. Overal naakte mensen. Of met een handdoek om of een badjas aan. 

Na 30 seconden was dit trouwens al over, omdat niemand er heel gek over doet of je raar aankijkt. Na 5 minuten in de eerste sauna kon ik me al overgeven aan de warmte en de rust. Sindsdien ga ik regelmatig naar de sauna. Het is zo ontspannend en rustgevend. Naast het sociale element, zijn er andere redenen waarom de sauna gezond voor je is.

Advertentie



Hartfalen & sauna (1)

Als je een sauna neemt, heb je dan meer of minder kans op hartfalen? Als je aan sauna’s denkt, dan denk je misschien dat het gevaarlijk is voor je hart. Na het bloed geven als bloeddonor, wordt afgeraden om naar een sauna te gaan. Dat heeft te maken met je bloeddruk.

Tijdens de Biohacker Summit sprak ik met Rhonda Patrick. Zij vertelde over het effect van kortstondige stress op je lichaam. De biologische term daarvoor is ‘hormesis’. Eerder heb ik dit ook besproken in mijn podcast afleveringen met Ralph Moorman en Melchior Meijer. Koud douchen en ijszwemmen vallen hier ook onder.

Niet alleen met koude kun jij je lichaam voor een korte periode stress geven, maar ook met warmte. Finse onderzoekers kwamen er achter dat Finnen die 2 tot 3 keer per week naar de sauna gaan, 27% minder kans hebben op aandoeningen aan hun hart [link onderin].

“Met 2 tot 3 keer per week naar de sauna gaan, heb je 27% minder kans op hartaandoeningen.”Finse wetenschappers

Het is nog niet helemaal duidelijk welke mechanismes in het lichaam optreden die zorgen voor de verminderde kans op hart- en vaataandoeningen. Rhonda Patrick vermoedt dat het door de korte prikkel van de warmte komt. Het lichaam, inclusief je hart, moeten hard werken om het lichaam af te koelen in de sauna. Er treden allerlei mechanismes op, zodat je lichaam de volgende keer beter bestand is tegen de stress. Dat maakt het hart sterker en weerbaarder. 

Eerder heb ik het bijvoorbeeld met Ralph Moorman in de podcast over gehad, dit is het principe van ‘hormesis’.

Immuunsysteem (2)

Een sauna is goed voor je immuunsysteem. Naast een reguliere Finse sauna, waarin de ruimte wordt verhit tot zo’n 60 tot 90 graden, heb je andere type sauna’s. Zoals de infrarood sauna. In een infrarood sauna wordt je lichaam warm, zonder dat de lucht wordt verwarmd. 

In een infrarood sauna voel je geen warme lucht, maar je spieren worden wel warm. Infrarood licht zorgt voor meer witte bloedcellen in je lichaam, verbetert het immuunsysteem en zorgt voor meer bloedtoevoer naar spieren en weefsels. Een voordeel van infrarood ten opzichte van een gewone sauna is dat de hitte dieper in je lichaam komt. Sporters die net een zware inspanning hebben geleverd, hebben vaak ook de voorkeur voor een infraroodsauna. 

Niet iedereen is het hier mee eens. In de Volkskrant kwam de bekende viroloog Ab Osterhaus aan het woord over de impact van een sauna op het immuunsysteem. Hij zegt dat er geen wetenschappelijk bewijs is dat saunabezoek bijdraagt aan je weerstand. 

Hersenen (3)

Regelmatig sauna bezoek kan helpen om de kans op aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer of Parkinson te verminderen. Rhonda Patrick vertelde over zogenaamde heat shock proteins (HSP). Deze gaan beter functioneren nadat deze eiwitten zijn blootgesteld aan hitte. De HSP voorkomt de achteruitgang van je hersenen. 

In een onderzoek onder fruitvliegjes blijkt dat de hoeveel HSP in hun lijfjes toeneemt na blootstelling aan hitte [link onderin]. Dit leidde er vervolgens toe dat ze 15% langer bleven leven. Of dit voor mensen geldt, dat is nog niet wetenschappelijk bewezen. Naast HSP neemt ook het aantal BDNF (brain derived neutrotrophic factor) toe, dit stimuleert het herstel van neuronen in je hersenen en de aanmaak van nieuwe neuronen. 

Wil jij de werking van de HSP nog meer stimuleren? Neem dan een koud bad nadat je uit de sauna komt. Dit contrast stimuleert de werking van HSP en het zorgt dat de neurotransmitter norepinephrine vrijkomt. Dat zorgt voor een geluksgevoel. Ik heb dat ook altijd als ik een plons in het ijsbad neem, nadat ik oververhit uit een sauna kom. 

Veroudering (4)

Regelmatig saunabezoek kan veroudering tegengaan. Dit komt door de werking van Forkhead box O3 eiwitten, die worden gemaakt de FOXO3 gen. Deze eiwitten stimuleren de aanmaak van stamcellen, de basiscel in je lichaam. Daarnaast zorgen ze voor het repareren van DNA, beschermen ze cellen tegen beschadigingen en stimuleren ze de aanmaak van groeihormoon [link onderin]. 

Blootstelling aan hitte, zoals in een sauna, stimuleert de aanmaak van de Forkhead box O3 eiwitten volgens Rhonda Patrick. Een neveneffect van de hitte is dat je flink gaat zweten en daarbij ook toxische stoffen je lichaam via de huid verlaten. 

Sociaal (5)

In Helsinki zat ik in een sauna, samen met 3 Duitsers, een Fin en een Zweed. Tijdens de Biohacker Summit, waar Rhonda Patrick sprak, had de organisatie ook een sauna buiten gezet. De Finse jongen vertelde dat een saunabezoek in Finland een sociaal gebeuren was. Een gezegde in Finland: “Wil je mensen ontmoeten, dan moet je naar de sauna”. Sociale contacten zijn gerelateerd aan gezondheid en langer leven, dus dat doen de Finnen wel slim. 

“Wil je mensen ontmoeten, dan moet je naar de sauna”.Fins gezegde

Ik en de Duitsers moesten lachen. De sauna in Finland was gezellig, we waren continu aan het praten over de Summit, de stad Helsinki en onze achtergrond. De Duitsers vertelden dat als zij in hun eigen land naar de sauna gaan en daar met elkaar fluisteren, andere mensen daar al snel geïrriteerd een opmerking over maken.

Zelf heb ik dat ook met een bezoek aan een algemene sauna. Dat heb ik minder als ik een sauna deel met mensen die ik ken, bijvoorbeeld na een dag skiën. Dan kan het ook rumoerig zijn in de sauna, wat soms weer storend is voor de andere gasten in ons appartementencomplex. 

Conditie (6)

Je lichaam af en toe blootstellen aan warmte, kan goed zijn voor je conditie en sportprestaties. Wetenschappers deden onderzoek met toproeiers. Zij gingen trainen in een verwarmde ruimte met een hoge luchtvochtigheid. Ze maakten meer bloedcellen en bloedplasma aan. 

Uiteindelijk zorgt dat er voor dat het lichaam meer zuurstof en energie naar de spieren kan sturen, in het geval van een zware inspanning. 

De conclusies uit een ander onderzoek is dat 2 tot 3 keer per week naar de sauna gaan, gedurende 3 weken, leidt tot een verbetering van de conditie van 32%. In dat onderzoek werd ook weer verwezen naar de hoeveelheid bloedplasma (toename van 7,1%) en rode bloedcellen (toename van 3,5%). 

Hoe vaak naar de sauna?

Hoe vaak moet je naar de sauna gaan? Volgens het onderzoek dat Rhonda Patrick aanhaalt, is 4 tot 7 keer per week optimaal. Die groep heeft 50% minder kans om te overlijden aan hart- en vaatziektes. Wat ik niet weet is of die groep elke dag naar de sauna ging of soms 2x per dag. 

Zijn er ook nadelen of risico’s aan het nemen van een sauna? Het wordt afgeraden om een sauna te nemen nadat je bloed hebt gegeven. Dan is je bloeddruk te laag, terwijl je hart hard moet werken om je lichaam af te koelen. Ook moet je opletten als je een aandoening hebt aan je hart- of bloedvaten. Raadpleeg in dat geval je huisarts voordat je naar de sauna gaat. 

Iets anders waar je op moet letten is dat je veel vocht verliest in de sauna. Zorg dat je voldoende drinkt. In commerciële sauna’s is water, zoals Spa Rood of Spa Blauw, best wel prijzig. Neem dus zelf een flesje water mee, die je tussentijds kan bijvullen. 

Advertentie



Hoe lang in de sauna?

Hoe lang moet je in een sauna zitten? In een Finse sauna hangen er vaak kleine zandlopers aan de wand. Als je binnenkomt zoek je een zandloper uit die leeg is en draai je die om. Die zandlopers zijn meestal ingesteld op 15 minuten. Hoe lang je in de sauna kunt zitten is ook afhankelijk van de warmte in de sauna. 

De belangrijkste tip is echter om goed naar je lichaam te luisteren. Ik ben meestal competitief ingesteld: ik moet en zal die 15 minuten volmaken. Probeer dit los te laten. Als het niet meer goed voelt, ga dan lager zitten (dat is minder warm) of ga gewoon uit de sauna.

Het beste is om je lichaam eerst rustig aan de lucht te laten koelen en dat je niet direct in het ijskoude water springt. Ook in dit geval: voel naar je lichaam en wat voor jou prettig is. Forceren heeft geen zin als je in de sauna bent of als je eruit bent gekomen. 

Afvallen door de sauna?

Kun je afvallen door de sauna? Ja, in de meest letterlijke zin wel. Bij een gemiddeld saunabezoek zweet je ongeveer een halve liter water uit. Daarom is het ook zo belangrijk om voldoende te blijven drinken.

Toen ik op hoog niveau roeide, waren er ook roeiers die onder een bepaald gewicht moesten blijven. Die gingen dan niet naar de sauna, maar wel sporten met veel laagjes aan. Ze gingen daarom heel veel zweten en konden zo in een paar uur een halve kilo tot een kilo vocht verliezen.

De mate waarin je vet verbrandt in de sauna valt te verwaarlozen. Je lichaam moet wel iets harder werken, dat merk je onder meer aan een verhoogde hartslag. Maar dat is niet te vergelijken met een workout in de sportschool of een stuk hardlopen. 

Sauna wintersport

Fiss, Oostenrijk. Tijdens de wintersport kom ik wel aan mijn dagelijkse sauna, anders is het meestal om de 2 a 3 maanden.

Project: sauna & gezondheid

Mijn persoonlijke experiment voor deze maand is niet om zo lang mogelijk in een sauna te zitten. Ja, echt. Die wedstrijden bestaan. Deze werden tot 2010 gehouden in Heinola in Finland. Daarna niet meer, omdat in 2010 een Russische deelnemer is overleden tijdens de deelname aan het kampioenschap. 

In 2010 is een deelnemer overleden tijdens het WK sauna

Nee, mijn project voor deze maand is om me verder te verdiepen in de effecten van de sauna voor mijn gezondheid. Deze maand ga ik ook op wintersport. Bij ons appartement zit een sauna. Elke dag na het skiën ga ik meestal één of twee rondes in de sauna zitten. Zowel om mijn spieren te ontspannen, voor mijn gezondheid en omdat het lekker voelt. 

Ik ga ook nog een paar concrete testjes doen:

  • Hoeveel kilo (beter gezegd: vocht) verlies ik van een kwartier in de sauna zitten?
  • In welke mate helpt de sauna mij om te ontspannen?* 
  • Hoeveel slagen per minuut gaat mijn hartslag omhoog door de sauna?

* Dit meet ik met hartritmevariabiliteit. 

Werkt de sauna?

Het is natuurlijk lastig om de lange termijn effecten van de sauna te onderzoeken. Daarom heb ik wat kleine testjes gedaan op wintersport. De sauna bij ons appartement was niet eens heel klein, er was ruimte voor zo’n 8 tot 9 mensen. Al voelde het al behoorlijk voel toen we er met ons zevenen in zaten. 

De ruimte werd wel snel heet en vochtig. De temperatuur was zo’n 84 graden en de luchtvochtigheid 39%. Het vochtverlies heb ik niet gemeten, dat is nog wel leuk voor een andere keer. In dit geval was het praktisch, er was geen weegschaal in het appartement en ik was zelf vergeten mijn weegschaal mee te nemen (is ook wat overdreven). 

Meting voor tijdens na
hartslag (per minuut) 51 111 61
ontspanning (hrv score) 1.114 664 976

De toename in mijn hartslag tijdens het nemen van de sauna met 50 slagen per minuut had ik wel verwacht. De mate van ontspannenheid, hoe hoger de score hoe beter, had ik anders verwacht. Maar de eerste score (1.114) is sowieso al hoog voor mijn doen. De meting had ik ook gedaan op de derde dag van wintersport. Na 3 dagen ben je mentaal ook al aardig weg van de zorgen van het gewone leven (werk, afspraken en andere praktische zaken). 

Het is wel leuk om te zien dat mijn lichaam in de sauna echt hard aan het werk moest. Het stressniveau gaat omhoog en het aantal hartslagen per minuut ook.

Conclusie

Meestal nam ik trouwens één sauna ronde en had ik één keer een infrarood sauna genomen. Die keuze maakte omdat ik na de eerste dag wel wat spierpijn voelde in mijn bovenbenen. Zeker in vergelijking met de anderen met wie ik op wintersport was, moet ik nog behoorlijk wat kracht leveren en werken tijdens het skiën.

De infraroodsauna is dan heerlijk om te nemen. Belangrijk bij de infraroodsauna is dat je na afloop niet koud gaat douchen, maar warm gaat douchen. De mentale boost van een koude douche, die ik meestal heb, moet je er dus voor opgeven.

De conclusie van dit project is dat ik denk dat het nemen van een sauna gezond voor je is. Niet alleen door de hitte, maar ook door de rust en de ontspanning. Andere dingen doen dan op de bank televisie kijken, dat is al vaak gezonder. Nu is het in mijn leven niet heel praktisch om elke dag een sauna te nemen, laat staan vanuit een meer ecologisch perspectief. Als de mogelijkheden van groene energie toenemen en dat je daarmee ook je sauna kan verwarmen, dan zou ik graag wel een sauna in of bij ons willen. 

En een bad met koud water. Om in af te koelen. 

Meer weten?

Eerder schreef ik deze artikelen over dit onderwerp

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt:

Hoe denk jij hier over? Laat een reactie achter!

Direct Meer Energie en Focus -
met 9 Simpele Hacks

Download de GRATIS cheatsheet en ontdek hoe je vandaag nog Meer Energie en Meer Focus kunt krijgen (+ Kortingsvoucher, Receptenboek en meer)
JA, dat wil ik!

Comments

  1. Susanne

    Nooit geweten dat er in Eelde een sauna is/was?. Bestaat die nog of bedoelde je Peize?

    1. Author
      peterjoosten

      Ik denk dat het inderdaad Peize is! Zal het aanpassen in het artikel.
      Dankje, Peter

Leave a Comment