koffie stoppen

Welke ontwenningsverschijnselen krijg je na het stoppen met koffie?

In Gezondheid, Persoonlijke experimenten by Peter14 Comments

Ontwenningsverschijnselen na het stoppen met koffie? Koffie is heerlijk. Ik kan niet zonder minimaal twee of drie koppen koffie per dag. Zeker als de wekker om kwart over zes gaat: dan heb ik een sterke bak espresso nodig om de dag te beginnen.

Welke ontwenningsverschijnselen krijg je na het stoppen met koffie? Heb jij het al een keer gedaan, stoppen met koffie? Om te starten: wat zijn de ontwenningsverschijnselen en wat zijn de voor- en nadelen van koffie drinken?

Ontwenningsverschijnselen koffie

Er kleeft een belangrijk nadeel aan het drinken van koffie. Cafeïne maakt je namelijk psychisch afhankelijk. Mensen die stoppen met koffie drinken, krijgen te maken met hoofdpijn en concentratieproblemen. Deze ontwenningsverschijnselen duren tussen de vijf tot tien dagen [link onderin]. 

Het laat op de avond drinken van koffie kan leiden tot slapeloosheid, oorsuizen of duizeligheid. Dit heeft ook te maken met cafeïne. Hoe is dit voor mij? Eigenlijk drink ik ‘s avonds nooit koffie, omdat ik al merk dat ik door koffie slecht in slaap val.

Nadelen koffie

Wat zijn, naast de psychische afhankelijkheid, andere nadelen van koffie? Klopt het dat koffie je lichaam uitdroogt? Volgens Marianne Geleijnse (Wageningen Universiteit) in een artikel in de Volkskrant is dat onzin. “De cafeïne in koffie prikkelt je blaas een beetje. ‘Maar dat betekent alleen maar dat je iets éérder gaat plassen van koffie, niet méér”.

Volgens haar zijn er ook twee redenen om minder koffie te gaan drinken: tijdens de zwangerschap en bij het geven van borstvoeding. Het is niet dat bewezen is dat het slecht is, maar dat ze niet weten welk effect cafeïne heeft op de groei en ontwikkeling van het kind.

Voordelen koffie (4x)

Om te beginnen, waarom zou je tijdelijk willen stoppen met koffie? Het drinken van koffie heeft namelijk ook voordelen. 

  1. Voorkomen van ziektes als Parkinson, Alzheimer en hart- en vaatziekten
  2. Antioxidanten die onder meer je geheugen verbeteren en kans op diabetes verminderen
  3. Meer focus en alertheid (en een beter humeur)
  4. Meer kracht en uithoudingsvermogen als je gaat sporten

De voordelen heb ik hieronder verder uitgewerkt.

1 Gezondheid

#1 Het drinken van koffie kan een aantal ziektes te voorkomen, zoals Parkinson, hart- en vaatziekten, leveraandoeningen en zelfs kanker.

Onderzoekers hebben gevonden dat er een sterk verband is tussen het drinken van koffie en een lagere kans op Alzheimer op latere leeftijd. Daarnaast zou de cafeïne de kans verlagen op de ziekte van Parkinson [link onderin].

Een ander onderzoek wees uit dat als je 3 tot 5 koppen koffie per dag drinkt, je dan het minste kans hebt op hart- en vaatziekten  [link onderin]. Dit kwam uit een meta studie naar 36 onderzoeken. De Universiteit van Wageningen heeft ook een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat mensen die een hartinfarct hebben gehad beter koffie kunnen blijven drinken: dat verlaagt de kans op overlijden met 10 procent.

Een ander effect is dat koffie drinken beschermt tegen levercirrose. Koffiedrinkers hebben minder vaak last van galstenen. Hoe zit het dan met kanker? In sommige onderzoeken komt naar voren dat koffie de kans op kanker verhoogt. Andere onderzoeken stellen juist weer dat het de kans op kanker verlaagt, zoals dit onderzoek naar leverkanker [link onderin].

2 Geheugen

#2 Andere voordelen zijn dat koffie belangrijke antioxidanten levert en het geheugen verbetert. De antioxidanten in koffie zorgen ervoor dat de kans op diabetes type 2 lager wordt [link onderin]. Dit komt onder meer doordat bepaalde stofjes in de koffie (de polyphenols, niet de cafeïne) je insuline gevoeligheid verbeteren. 

3 Alertheid

#3 Als jij regelmatig koffie drinkt, dan merk je dat koffie je scherper maakt. Dat klopt, dat komt met name door de cafeïne. Die maakt je scherper en alerter.

Het is een boost voor je geheugen (zie #2) en je presteert cognitief beter [link onderin]. Een ander voordeel is dat jij je beter voelt. Koffie (zelfs decaf) verbetert je humeur [link onderin].

4 Sporten

#4 Het meest optimale, is het drinken van kop koffie voordat je gaat sporten ‘s ochtends. Dit komt door de cafeïne. In technische termen is koffie 1,3,7 trimethylxanthine zuur. 

Sportonderzoekers hebben aangetoond dat cafeïne het uithoudingsvermogen verbetert van wielrenners, hardlopers en roeiers. Ook heeft het een positief effect op snelheid, kracht en vermogen voor sprinters. 

Bij tennissers blijkt cafeïne bij te dragen aan (slag) nauwkeurigheid, behendigheid en kracht. Cafeïne zorgt er ook voor dat jij je minder snel moe voelt. In essentie kun je daarmee langer doorgaan. 

De meeste mensen krijgen gemiddeld 238 milligram cafeïne binnen per dag. Dat staat gelijk aan 2 tot 3 koppen koffie. Teveel koffie heeft een negatief stresseffect op je bijnieren. Het meest optimaal is dat je 1,2 milligram per kilo lichaamsgewicht binnen krijgt. Voor mij is dat ongeveer 1 kop koffie. 

Andere onderzoekers denken dat het juist te maken kan hebben met endorfines. Dat is een gelukshormoon dat wordt gestimuleerd door het drinken van koffie [link onderin]. Daardoor is het leuker om te sporten en kun je het langer volhouden. 

 


Nu weet je de voordelen van koffie drinken. Toch heb ik als persoonlijke experiment een maand lang geen koffie gedronken. Wat waren de effecten daarvan?

Stoppen koffie ervaringen

Voor dit persoonlijke experiment ga ik een maand geen koffie drinken. Ik weet wat de theorie zegt over de voordelen en de ontwenningsverschijnselen van koffie. Daarom stop ik tijdelijk: ik denk dat koffie op zich wel goed voor je is, maar dat het slim is om ook af en toe een week tot een maand te stoppen. Want anders raak je verslaafd aan koffie.

Wat is het doel van mijn experiment? Ik wil onderzoeken wat koffie met mij doet. Of beter gezegd, het ontbreken van koffie. Ik was met name benieuwd naar de volgende dingen: 

  1. Krijg ik last van ontwenningsverschijnselen, zoals hoofdpijn of concentratieproblemen?
  2. Wat gebeurt er met mijn bloeddruk en bloedsuikerspiegel?
  3. Ben ik meer of minder alert? Werkt mijn geheugen minder goed?
  4. Hoe gaat het sporten, heb ik een betere of slechtere uithoudingsvermogen zonder koffie?
  5. Slaap ik beter nu ik geen koffie meer drink?

Wat heb ik er van geleerd? 

1 Ontwenningsverschijnselen geen koffie

Het drinken van koffie ben ik eigenlijk al normaal gaan vinden. Dagelijks twee tot drie koppen koffie horen bij mijn routine. Op het moment dat je daar abrupt mee stopt, dan krijg je te maken met ontwenningsverschijnselen.  Dit duurt ongeveer 10 dagen.

Ik heb het ook gemerkt. Vooral de eerste vijf dagen was ik af en toe een beetje suffig en had ik last van hoofdpijn. Niet dat ik niet meer goed kon werken, maar ik merkte het wel.

2 Bloeddruk en koffie

Volgens wetenschappers heeft koffie geen invloed op iemands bloeddruk. Ze vergelijken het met het effect dat een sprintje trekken of traplopen heeft op je bloeddruk. Het effect is groter als je incidenteel koffie drinkt.

Beide situaties heb ik getest: een situatie waarin ik regelmatig koffie drink (voor mijn experiment) en waarin ik een tijd geen koffie heb gedronken (na mijn experiment). 

Voor het experiment: Ik drink nu elke dag koffie. Op mijn bloeddruk zou koffie dus geen effect moeten hebben. Volgens mijn digitale bloeddrukmeter heb ik een gemiddelde bloeddruk. Mijn bovendruk is gemiddeld 110, mijn onderdruk 78. Mijn mini experiment: koffie heeft geen negatieve gevolgen voor mijn bloeddruk.

Na het experiment: Ik was heel benieuwd wat er zou gebeuren als ik dan weer een grote mok (300 milliliter) zou drinken. Op 1 juni om 10.45 was mijn bloeddruk 126/72 met 43 hartslagen per minuut. Na een grote kop koffie heb ik mijn bloeddruk opnieuw gemeten. Het duurt ongeveer 30 minuten tot de cafeïne zijn werk in je lichaam doet.

Mentaal merkte ik het wel. Ik werd helemaal hyper en voelde me messcherp. In de meting van mijn bloeddruk om 11.25 kwam dit niet naar voren. Ik had 110/72 met 44 hartslagen per minuut. De bovendruk is dus met 16 millimeters kwikdruk verlaagd. De onderdruk bleef onveranderd, net zoals mijn hartslag. Zoals verwacht is de invloed van koffie op bloeddruk klein.

Hetzelfde gold overigens mijn bloedsuikerspiegel. Vooraf was deze 4,4 mmol/liter en achteraf 4,3 mmol/liter. Ineens een shot koffie, heeft dus geen invloed op je bloedsuikerniveau.

Espresso vind ik heerlijk!

3 Alertheid

Zoals al eerder geschreven, is het belangrijkste nadeel van koffie de psychische afhankelijkheid. Vooral in de eerste tien dagen zorgt dit voor hoofdpijn en concentratieproblemen. De eerste dagen had ik hier ook last van. Het is ook de gewenning.

Dit zorgde er de eerste dagen wel voor dat ik me minder scherp, alert en geconcentreerd voelde. Het was echt niet zo dat ik helemaal niet meer functioneerde of niet meer kon nadenken. Het is eerder een kleine vervelende hoofdpijn die een beetje in de rand van je hoofd zit. Het is eerder vervelend dan belemmerend als je moet nadenken.

4 Sporten en koffie

Mijn verwachting was dat koffie een positief effect heeft op de sportprestaties. Tijdens de weken dat ik geen koffie dronk, maakte ik progressie in de sportschool met de gewichten en het aantal herhalingen die ik kon trainen. Daarnaast deed ik aan hardlopen, daar kon ik ook een betere tijd neerzetten op de 5 kilometer.

Het is wel lastig om te bepalen of dit komt omdat ik was gestopt met koffie of dat het ‘gewoon’ optreedt omdat ik door ben gaan trainen. Kortom, voor hoeverre ligt het aan het al dan niet drinken van koffie.

Wat wel leuk was, is dat ik nadat ik mijn eerste kop koffie weer had gedronken,  naar de sportschool ben geweest. Daar voelde ik echt de boost omdat ik weer was begonnen met koffie drinken. Op alle apparaten in de sportschool (shoulder press, chest press en lunge) kon ik met met meer gewichten trainen dan voorheen. 

5 Slapen en koffie

Mijn verwachting was dat ik beter zou slapen op het moment dat ik geen koffie meer dronk. Dat klopt gedeeltelijk. Ik merk wel dat ik sneller in slaap val (inslaap insomnia). Waar ik vroeger nog wel een halfuur kon sluimeren en draaien, ben ik nu vaak al in een paar minuten vertrokken.

Van te vroeg wakker worden  of gedurende de nacht vaak wakker worden (doorslaap insomnia) had ik al geen last. Door geen koffie te drinken heb ik hier gelukkig ook niet opeens last van gekregen. In een later persoonlijke experiment waarin ik mijn slaap wilde optimaliseren, merkte ik dat ik het beste slaap als ik na 14.00 geen koffie met caffeine meer drink [link onderin].

Ik drink ook regelmatig bulletproof coffee [link onderin]

6 Afhankelijk van koffie

Elke ochtend starten met een kop koffie is een ingesleten gewoonte waar ik eigenlijk nooit meer bij stil sta. Mijn overtuiging is dat het goed is om af en toe je eigen gewoonten ter discussie te stellen. Ik was zo gewend aan koffie, dat ik er minder van kon genieten. Door een maand geen koffie te drinken, was de eerste kop koffie die ik op 1 juni had werkelijk goddelijk lekker.

Door jezelf af en toe de leuke dingen te onthouden (koffie, chocolade, alcohol, brood, etc.) ga je het juist meer waarderen. Je leeft bewuster. Daarom drink ik nu ook af en toe voor een periode geen koffie meer (zie Conclusie), maar dat doe ik vaak voor één week. 

Samenvatting

In de tabel staat een samenvatting van wat er bij mij gebeurde toen ik een maand lang geen koffie dronk.

Effect Opgetreden Hoe gemerkt?
Ontwenningsverschijnselen ja Eerste 5 dagen wat hoofdpijn
Bloeddruk hoger nee Metingen gedaan
Beter slapen ja Sneller inslapen
Beter sporten misschien meer gewichten tillen
Bewuster leven ja 1e kop smaakte weer heerlijk
Afhankelijk van koffie ja stoppen is een 'reset'

Nu ik dit heb geleerd van mijn persoonlijke experiment van een maand geen koffie drinken, hoe ga ik dat verder toepassen in mijn leven?

Nu dan?

Wat is mijn routine nu dan? Af en toe dan drink ik een week geen koffie met cafeïne. De smaak van decaf koffie is ongeveer gelijk aan reguliere koffie, zeker als je een wat beter merk koopt. Het is alleen wat minder scherp en intens. Andere alternatieven voor koffie zijn thee of cichorei koffie. Dat werd als surrogaatkoffie gedronken in de oorlog. Je kan het kopen bij ondermeer de Natuurwinkel en Ekoplaza. 

Door af en toe een week te stoppen, merk ik dat mijn lichaam weer een reset krijgt. Je lichaam raakt gewend aan de koffie. Als ik na een week weer begin met koffie met cafeïne drinken, dan voel ik me een stuk alerter en scherper. 

 


Leeslijst

Eerder schreef ik deze artikelen.

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt.

  • Artikel over ontwenningsverschijnselen koffie: bron
  • Onderzoek naar relatie met Parkinson: bron
  • Onderzoek naar relatie met hart- en vaatziekten: bron
  • Onderzoek naar relatie met leverkanker: bron
  • Onderzoek naar relatie met diabetes: bron
  • Onderzoek naar relatie met cognitieve prestaties: bron
  • Onderzoek naar relatie met humeur: bron
  • Onderzoek naar relatie met sporten: bron

Stop jij af en toe met het drinken van koffie? Wat zijn de effecten voor jou? Laat het me weten in de comments!

Comments

  1. Pingback: 30 dagen geen koffie challenge (update) - Project: leven

  2. Pingback: Starten met quantified self (update) - Project: leven

  3. Pingback: Bevindingen van een maand geen koffie - Project: leven

  4. Via alternatief arts te horen gekregen beter stoppen met veel koffie drinken heb ik het over minimaal 2 liter zelf gezette filterkoffie met wolkje melk.merk helemaal niks aan afkick verschijnselen altans hoofdpijn en slapeloosheid. Wel heel de dag honger en moe ontzettend moe…heb nu ook een maand op maximaal 4 kopjes gezeten en ben het beu ga gewoon door met koffie drinken

  5. Hoi Peter. Leuk weer je experiment. Is het weer koffie gaan drinken en dan beter presteren in de sportschool ook niet een ( beetje) placebo effect…wellicht…
    Ik gebruik t trucje ook hoor, en steeds weer, want de werking is meetbaar aangetoond, vandaar. Dus doen maar. Maar is het ook niet een beetje placebo misschien……
    Denk jij ervan.

    Trouwens, iets wat ook werkt bij mij is….ginkgo. Al geprobeerd / ken je het??

    Groetjes, Egbert

  6. Oja. Tip: Wat kan, bij filterkoffie zetten, 50 % decafe en 50 % met cafeïne gebruiken….dus 50/50 koffie. Doe ik al lang. Nice hè

  7. Ik ben nu 3 dagen gestopt met koffie drinken voel me vreselijk suf en moe totaal geen energie en ook hoofdpijn!
    Ik schrik er een beetje van dat dit door de koffie komt! En dat ik toch zo verslaafd was, ben!
    Ik stop ook wel eens een maand met alcohol en daar heb ik minder last van! Pfff die koffie slaat nergens op
    Hoe rot ik me eigenlijk voel! En ik heb ook de hele dag trek! Maar ik ga het volhouden want ik ben namelijk
    Ook zeer benieuwd naar de voordelen van het stoppen!

  8. Begin februari ben ik gestopt met cappuccino drinken. Ik dronk ongeveer 1 a 2 per dag, elke dag. Telkens ging er door mijn gedachten heen ‘waarom stop je niet?’ Vooral omdat ik merkte dat ik geregeld hoofdpijn had en me niet echt optimaal voelde . De eerste paar dagen voelde ik me vreselijk vooral enorme hoofdpijn en geen energie. Nu ben ik bijna twee weken verder en ik voel me echt goed. Ik ga nog steeds naar coffee places, drink thee of lekker een sapje. Ik merk dat ik geen behoefte heb om weer een cappuccino te drinken. Ik heb weer meer energie zonder dat ik die cappuccino shot nodig heb en ook minder hoofdpijn. Erg blij!!

  9. 1e dag nu van heel veel…1 tot 2 kannetjes per dag,
    Vanmorgen overgeslagen en nu vanavond ook..ik heb normaal nooit hoofdpijn en nu behoorlijk bah

  10. Ik ben nu 2 dagen gestopt met het drinken van 5 koppen cappuccino en voel me minder energiek. Moet veel gapen en heb overdag behoefte om te slapen. Ik heb nu een beetje hoofdpijn. Val s avonds wel sneller in slaap.

  11. Hoi peter,

    Ik ben net vijf dagen gestopt het drinken van koffie. Ik dronk minstens 10 espresso per dag en nu alleen nog kruidenthee 🙂
    Ik heb lelijke hoofdpijn gehad in het begin. Zelf zo dat ik ervan in mijn bed kroop. Dat gaat nu gelukkig beter! Wel ontzettend suf de hele dag. Grote concentratie problemen, wolken in mijn hoofd en nog altijd een latente hoofdpijn op de achtergrond.
    Ik vraag me serieus af of ik ook niet wat grieperig ben, want als deze symptomen louter voortkomen door te stoppen met koffie, oei.

  12. Ben net twee dagen gestopt met koffie en voel me nu veel gelukkiger.. Veel meer ontspannen en actievere geest.. Het leven lijkt één grote roes met koffie.. En het is ook niet natuurlijk hoeveel energie je ervan krijgt.. Als je af en toe een koffiebes zou eten, oké.. Voortaan lekker kruiden thee.

  13. Ik kom van meer dan 10 espresso’s per dag naar nul. De hoofdpijn valt mee, maar ik heb echt stevige spierpijn. Die treedt op onder in de rug en in de bovenbenen. ook lig ik te woelen in bed, alles doet me zeer als ik ga liggen. Vannacht dus slecht geslapen van de pijn en ook vorige nacht ben ik een aantal uur wakker geweest van de pijn in de benen. De symptomen zijn identiek aan een andere keer dat ik tijdelijk ben gestopt met koffie dus deze signalen horen kennelijk bij mij. Ik ben niet van plan om opnieuw koffie te gaan drinken.

  14. Hoi Peter,

    Zo herkenbaar de verschijnselen. Ik ben maandag gestopt. Heb verschrikkelijke hoofdpijn. Daarnaast griepverschijnselen, zelfs koorts. Ik drink nooit, ever ooit, geen koffie meer. Ik vind thee ook heel lekker. Nu is het donderdag, en de hoofdpijn is te dragen.

Leave a Comment