human enhancement

Human Enhancement. Mogelijkheden en uitdagingen

In Artikel, Biohacking by Peter2 Comments

Human Enhancement. Wat is dat eigenlijk? Wat is op tegen om jezelf te verbeteren, of dat nu met technologie of supplementen is?

Dat komt door de impact die de acties van een individu kunnen hebben op de maatschappij. Dat biedt kansen maar ook risico’s en gevaren. 

Mensverbetering

‘Human enhancement’ is vrij vertaald: mensverbetering. De definitie van ‘human enhancement’ is het gebruiken van biomedische technologieën die andere doelen hebben dan het genezen of voorkómen van ziekten.

Zelf associeer ik dit met biohacking, het optimaliseren van mijn leven en lichaam met biologie en technologie. Ik associeer het ook met het computerspel Deus Ex (afbeelding boven). Daarin kon je bepaalde modificaties voor je lichaam kopen, zoals nachtzicht, meer stabiliteit in je hand of mechanische benen om harder te rennen.

Zo ver zijn we (nog) niet, maar dit zijn wel een aantal actuele voorbeelden:

  • concentratieverbeteraars (smart drugs)
  • doping
  • embryoselectie
  • hormoonbehandelingen (om jong te blijven)
  • het implanteren van apparaatjes in het brein om je stemming te verbeteren. 

Dit is de belofte: met technologie kunnen we ons op allerlei manieren kunnen verbeteren. Daardoor zien we ons lichaam ook steeds meer als een stukje technologie, iets dat we kunnen updaten of herprogrammeren.

Hoe perfect kunnen we onszelf maken? Hoe perfect willen we onszelf maken? En wat is het effect op onszelf, en op de maatschappij om ons heen?

Lezing

In november 2016 organiseerde ik de Biohacking Meetup over dit thema. Bekijk mijn presentatie hier onder. 

Presentatie over Human Enhancement

Impact op maatschappij

In november 2016 organiseerde ik een Meetup over Human Enhancement. Zelf houd ik een introductie bij de Meetup. Daarna is Jelte Timmer aan het woord. Jelte ken ik sinds begin dit jaar. We stonden letterlijk tegenover elkaar bij een discussieavond over ‘quantified self’ bij Pakhuis De Zwijger in Amsterdam. 

Jelte Timmer werkt sinds 2011 als onderzoeker bij het Rathenau Instituut. Hij houdt zich bezig met de maatschappelijke impact van digitale innovaties zoals persuasieve technologie, ‘internet of things’, slimme mobiliteit en big data.

Het Rathenau Instituut publiceerde in 2012 een studie naar ‘human enhancement’ met de titel “Goed, beter, betwist”. Jelte werkte ook mee aan deze publicatie.

Wat zijn de grootste zorgpunten van Nederlanders? Dat gaat om de veiligheid van technologieën en de sociale gevolgen van mensverbetering. Ontstaat er een sociale dwang om jezelf te verbeteren? Ontstaan er twee groepen in de samenleving, de verbeterden en de naturellen?

“Ontstaan er twee groepen in de samenleving, de verbeterden en de naturellen?”Rathenau Instituut

Dit soort ontwikkelingen roepen fundamentele vragen op. Mag je wel ingrijpen in het menselijk lichaam om dit te verbeteren? Om mensen van ziek weer gezond te maken, dat hebben we geaccepteerd. Maar van gezond naar beter? 

Aan de andere kant bieden dit soort technologieën ons als individu en samenleving een heleboel kansen. Die willen we onszelf toch ook niet ontnemen? 

Thema’s

Kortom, genoeg om over te praten. Dit zijn de thema’s van de Meetup.

  • Wat is ‘human enhancement’?
  • Wat is intieme technologie?
  • Hoe snel gaan de ontwikkelingen?
  • Wat is de impact op het menselijk leven en de maatschappij?
  • Wat zijn de kansen?
  • Wat zijn de risico’s?

Zijn er daarnaast vragen die jij hebt of thema’s waar je meer over zou willen weten? Laat een reactie achter op de blog. 

Programma

Dit is het programma:

19.00 Inloop (en spelen met tools in de Permanent Future Lab)
19.30 Introductie in Human Enhancement door Peter Joosten
19.45 Human Enhancement door Jelte Timmer
20.45 Q&A
21.00 Afsluiting

Na afloop schrijf ik een verslag over hoe het was en wat ik heb geleerd.

UPDATE: een verslag staat hieronder. 

Wil je ook komen? Meld je hier dan aan!

Intieme technologie

Na mijn introductie begon Jelte aan zijn verhaal. “We gaan naar een wereld toe van intieme en interne technologie” volgens Jelte. Tijdens de Industriële Revolutie was de technologie extern gericht. Met intieme technologie richt de technologie zich op de mens (of in de mens).

Human Enhancement is het gebruiken van technologie om een gezond persoon nog gezonder te maken, een fit persoon nog fitter en een slim persoon nog slimmer. Dit is de definitie die Thomas Douglas daar aan heeft gegeven in zijn artikel uit 2008 [link onderin]. Of specifieker, hij noemt het: ‘Moral Enhancement’. 

Technologie om zieke mensen beter te maken, dat is maatschappelijk geaccepteerd. Dat is geen mensverbetering.

Video over human enhancement

Voor de Meetup had ik een interview met Jelte over human enhancement.

Interview met Jelte Timmer over human enhancement

Biologie en technologie

Biologie wordt steeds meer technologie. Technologie wordt steeds meer biologie. Dit past ook binnen mijn definitie van biohacking: het optimaliseren van mijn lichaam en leven door biologie en technologie. De scheidslijnen worden steeds minder duidelijk. 

Mensverbetering kun je classificeren naar 4 onderdelen. Van non-invasief (buiten lichaam) naar invasief (in lichaam). 

  1. Buiten lichaam + meten. 
  2. Buiten lichaam + helpen. 
  3. In of op lichaam + niet permanent. 
  4. In lichaam + permanent. 

#1 Buiten lichaam + meten. Dit is quantified self [link onderin]. Technologie meet, monitort en geeft feedback op ons gedrag. Technologie werkt hier als een extra zintuig. Jelte: “Het is krankzinnig, maar in 2015 zijn er 80 miljoen wearables verkocht”.

#2Buiten lichaam + helpen. Een vorm die samenhangt met de vorige is waarbij technologie ons ook gaat helpen. Neem Crystal, een dienst die op basis van je persoonlijke data advies geeft over je sociale relaties en communicatie op internet.

#3 In of op lichaam + niet permanent. Dit gaat om het slikken van nootropics en smartdrugs [link onderin]. Drie voorbeelden zijn: 

  • Biohackers die door het slikken van bepaalde supplementen infrarood zicht wilden ontwikkelen.
  • Zakenmensen die microdoses LSD slikken om hun cognitie te verbeteren en in de flow te komen [link onderin].
  • Experimenten in gevangenissen met de suppletie van vitamine D om de agressie van gevangenen te verminderen.

Het gaat niet alleen om dingen in het lichaam. Deze vorm gaat ook over het ingrijpen op de buitenkant van het lichaam, zoals zwakstroom op je hersenen zetten voor meer focus en concentratie.

Microdoses LSD voor flow? Zwakstroom op je brein voor meer focus?

#4 In lichaam + permanent. Dit is wanneer je electronica gaat implanteren in je lichaam. Zelf heb ik dit ook met de NFC chip in mijn hand gedaan [link onderin].

In de gezondheidszorg wordt dit al gebruikt, zoals ‘deep brain stimulation’ bij Parkinson patiënten of bij mensen die hiermee afkomen van hun depressie.

Human Enhancement discussie

Uitleg over mensverbetering

Discussie mensverbetering

De maatschappelijke discussie over mensverbetering is gestoeld op 2 peilers, namelijk werkzaamheid en wenselijkheid. Wat betreft werkbaarheid worden vaak veel beloften gedaan over het effect van nieuwe producten, maar zijn de wetenschappelijke bewijzen dun. 

Als het gaat om wenselijkheid, dan hanteren voorstanders van het toepassen van technologie voor mensverbetering vaak individuele (en liberale) argumenten. Tegenstanders hanteren vaak sociale of religieuze argumenten.

Filosofie van Harris en De Beaufort over mensverbetering

De kern is dat het gaat om de afweging tussen de vrijheid van de individu versus de collectieve verantwoordelijkheid. Dit is de theorie van John Harris. Jezelf verbeteren is prima, maar wat als je primaire doel is om beter te zijn dan anderen. Doping in de sport vinden we niet acceptabel.

Of neem sociale besmettelijkheid. Dit is de theorie van Inez de Beaufort. Wat als de sociale norm wordt om supplementen te slikken voor het verbeteren van je cognitie. Heb je dan nog wel de keuze om het niet te doen?

Mening Human Enhancement

Wat vinden Nederlanders hiervan? Hier heeft het Rathenau Instituut in 2012 onderzoek naar gedaan. Nederlanders zijn vooral negatief ten opzichte van verbeteringstechnologie. Het verminderen van negatieve eigenschappen is minder erg dan het verbeteren van een eigenschap die al goed is.

Dit geldt nu bijvoorbeeld ook voor plastische chirurgie: iemand afhelpen van een hazenlip wordt anders beoordeeld dan het inspuiten van botox. Al lijkt dat laatste ook steeds meer geaccepteerd te worden. Dit laat ook zien dat de acceptatie ten aanzien van vormen van mensverbetering over de jaren heen kunnen verschuiven. 

NB. Tijdens een lezing bij de Fontys Hogeschool in Eindhoven had ik hier een discussie over met professor Munnik (Universiteit van Tilburg). Hij gaf wel een boeiend voorbeeld. In de Middeleeuwen hadden we een heel ander beeld van privacy dan we nu hebben. Of beter gezegd: toen bestond privacy nog niet. Conclusie: sociale normen en waarden verschuiven door de tijd.

Human Enhancement

Jelte tijdens de Meetup

Debat mens technologie

Andere interessante bevindingen, zijn: 

  • Hoe meer invasief een technologie is, hoe meer discussie hierover is. Mensen vinden nootropics minder erg dan implantaten in het brein.
  • Nederlanders zijn minder negatief over verbeter technologie als het een sociaal doel heeft. Een chirurg die door het slikken van pillen nauwkeuriger kan opereren is anders dan een soldaat uit een ander land die nauwkeuriger kan schieten door dezelfde pillen.

Het zit in onze natuur om technologie te gebruiken voor dingen die we zelf niet kunnen. Toch is het een maatschappelijk debat waard. Als het de norm wordt onder studenten om pillen te slikken die zorgen voor meer focus, is het onderliggende probleem dan niet de prestatiedruk op Hogescholen en Universiteiten?

Het maatschappelijke debat over de wenselijkheid van bepaalde technologie gebeurt in eerste instantie vooral in academische kringen. Acties van media zoals BNN met de kloonhond Pipo De Kloon kunnen die discussie wel breder trekken.

Snelheid technologie

De snelheid van de adaptatie van technologie duurt in de praktijk vaak tussen de 5 en 10 jaar. Dat wil zeggen: de toepassing van wetenschappelijke doorbraken in het gewone leven. Jelte: “In de vorige eeuw waren we heel optimistisch, zoals over auto’s die zelf kunnen rijden. Nu lijken ze echt bijna te zijn”.

“In de vorige eeuw waren we heel optimistisch, zoals over auto’s die zelf kunnen rijden. Nu lijken ze echt bijna te zijn”.Jelte Timmer

Het meest veelbelovend zijn niet toekomstbeelden zoals het uploaden van je bewustzijn, maar eerder banale technologie. Zoals de snelheid waarop spraak en stemanalyse software zich ontwikkelen. Of een dienst als het eerder genoemde Crystal, dat gebruik maakt van data die mensen aan het systeem hebben gegeven.

Jelte Timmer

Bij Seats2Meet in Utrecht

Innovators en experimenten

Tot slot ziet hij dat een grotere rol voor mensen die zelf dingen proberen, uitvinden, experimenteren en met elkaar delen. Innovatie van onderop.

Een bonus daarvan is dat het praktische cases oplevert, waardoor er een debat in de samenleving of in de politiek kan ontstaan. Want de technologische ontwikkeling, die laat zich niet tegenhouden.

Dat vertelde ik hem ook vooraf, toen we wat aten. “Die chip die ik in mijn hand heb. Of de experimenten die ik doe. Dat is niet alleen voor mezelf. Ik bedoel, ik kan wel een abstracte en theoretische discussie voeren of het allemaal wel werkt en wenselijk is. Maar door echt te proberen en te klooien, dan weet je veel beter wat het allemaal betekent”.

Kortom, mensverbetering is heel boeiend. Wat er technologisch allemaal kan is eigenlijk niet de essentie. Waarvoor willen we technologie gaan gebruiken? Waarvoor niet? 

Meer weten?

Eerder schreef ik deze gerelateerde artikelen:

Dit zijn externe links die ik heb gebruikt:

Hoe denk jij over ‘human enhancement’? Laat een reactie achter!

Direct meer energie en focus -
met 9 simpele hacks

Download de GRATIS cheatsheet en ontdek hoe je vandaag nog meer energie en focus kunt krijgen.
DOWNLOAD

Comments

  1. Author
    peterjoosten

    Dag Annelie,
    Dat ken ik nog niet. In mijn podcast met Ewout Staartjes kwam dit ook niet aan bod. Ik ga er eens wat dieper in duiken!
    Peter

Leave a Comment